همه چیز درباره یائسگی و علائم آن

همه چیز درباره یائسگی و علائم آن

نوشته :
1398/6/27
امتیاز 5.00 از 1 رای

سن شروع یائسگی در خانم‌ها متفاوت بوده به طور متوسط ٥١ سالگی سن یائسگی می‌باشد ولی از ٥١-٤٧سالگی متغییر خواهد بود. چون این روند در طی یک دوره چند ساله اتفاق می‌افتد. بسیاری از زنان در طی سال های جوانی خود توجه زیادی به بیماری های زنانه و سلامت خود دارند، اما بعد از یائسگی این توجه را فراموش می کنند.

یائسگی زنان چیست؟

با افزایش سن، فعالیت تخمدان‌ها در ترشح هورمون‌های زنانه استروژن و پروژسترون کاهش یافته و سبب قطع دوره قاعدگی می‌شود. به دوره ی پس از دوران قطع شدن قاعدگی در زنان دوران یائسگی گفته می شود. سن شروع یائسگی در خانم‌ها متفاوت بوده به طور متوسط ٥١ سالگی سن یائسگی می‌باشد ولی از ٥١-٤٧سالگی متغییر خواهد بود. چون این روند در طی یک دوره چند ساله اتفاق می‌افتد.

یائسگی چیست؟

یائسگی بخش طبیعی از زندگی زنان و پایان همیشگی دوره‌های قاعد‌گی در یک زن است.

علائم یائسگی:

  • گر گرفتگی: همچنان که تعدل هورمون‌ها دچار تغییر می‌شوند عروق خونی به سرعت متسع شده و باعث می‌شوند درجه حرارت پوست بالا رفته و گرمایی احساس می‌شود که از سمت سینه به طرف شانه‌ها، گردن و سر به بالا حرکت می‌کند. عرق، ضعف، لرز و گیجی نیز ایجاد می‌شود و صورت برافروخته می‌شود. این علایم ٣٠ثانیه تا ٣٠ دقیقه طول می‌کشد. گرچه در بعضی از افراد ظرف 3-2 دقیقه پایان می‌یابد. دفعات گرگرفتگی متغیر بوده و در برخی به طور مکرر و در برخی اصلا ایجاد نمی‌شود. این حالت ممکن است ٥-١سال ادامه داشته باشد.
  • قاعدگی نامنظم: سیکل قاعدگی یا به طور ناگهانی متوقف شده یا قبل از توقف کامل دچار بی‌نظمی می‌شود.
  • اختلالات خواب: به صورت کم‌خوابی ظاهر می‌شود.
  • تغییرات روحی
  • کاهش میل جنسی
  • بیماری قلبی
  • پوکی استخوان
  • بی‌اختیاری ادرار

علائم یائسگی

میانگین سن برای زنان در آخرین قاعد‌گی نزدیک 51 سال است.

مراقبت های دوران یائسگی:

بسیاری از زنان در طی سال های جوانی خود توجه زیادی به بیماری های زنانه و سلامت خود دارند، اما بعد از یائسگی این توجه را فراموش می کنند. برنامه مناسب بعد از یائسگی باید شامل حداقل یک ویزیت سالانه در مراکز بهداشتی توسط ماما یا پزشک می باشد. یک بخش مهم از این ویزیت ها، آزمایشاتی است که باید انجام شود و شامل موارد زیر هستند:

  • آزمایش سالانه سینه 
  • ماموگرافی سالانه
  • معاینه سالانه زنان و آزمایش پاپ اسمیر
  • آزمایش سالانه خون مخفی در مدفوع، که وجود خون را در مدفوع بررسی می کند (نشانه ای از سرطان روده بزرگ)؛ این آزمایش از سن ۵۰ سالگی به بعد توصیه می شود.
  • شروع غربالگری سرطان کولون.
  • سنجش سالانه فشار خون و آزمایش کلسترول خون هر پنج سال یکبار
  • سنجش تراکم استخوان
  • غربالگری سالانه برای دیابت
  • آزمایش عملکرد تیروئید هر پنج سال یکبار

مراقبت های دوران یائسگی

زمان بروز یائسگی در میان اغلب زنان مشابه سن یائسگی مادرشان است.

عوارض یائسگی:

از آنجا که برای ساخت و ساز وجود هورمون و کلسیم و ویتامین D لازم است و بستر استخوانی را استروژن تامین می کند، در صورت کاهش هورمون استروژن، بافت استخوانی تحلیل می رود و استخوان شروع به پوک شدن و درد شدید می کند و در نهایت ممکن است با کوچک ترین ضربه ای بشکند. این امر با توجه به اینکه می تواند منجر به زمین گیر شدن فرد شود، یکی از مسائل مهم زندگی زنان به شمار می رود.

از طرف دیگر، با توجه به کمبود ویتامین D در برخی کشورها از جمله کشور ما، امکان بروز پوکی استخوان در زنانی که کمتر نور خورشید دریافت می کنند افزایش می یابد. نور خورشید منبع تامین ویتامین D است. افزایش سن نیز از دیگر علل پوکی استخوان به شمار می رود. در بدن همه ما به طور طبیعی ماده ای به نام آپومورفین ترشح می شود که ده برابر از مورفین قوی تر است.

کاهش تولید استروژن سبب می شود که در سنین بالاتر حرکت عضلات و مفاصل با درد همراه شود و این درد تسکین پیدا نکند. برای مقابله با این کاهش هورمون، علاوه بر مصرف داروها و مواد معدنی مورد نیاز بدن، ورزش نیز توصیه می شود. ورزش سبب افزایش ترشح آندورفین در بدن می شود که نوعی مورفین طبیعی است و کاهش درد را در بدن به همراه دارد.

عوارض یائسگی

یائسگی مرحله‌ی تدریجی است که می تواند در طی چند سال اتفاق بیفتد.

راه های تسکین علائم دوران یائسگی:

ورزش :

ورزش منظم و نه چندان سنگین موجب افزایش فعالیت های غدد داخلی بدن و از جمله هیپوفیز برای تحریک تخمدان ها و ترشح هورمون می شود. اگر به طور منظم ورزش و تحرک بدنی داشته باشید، کمتر دچار تعریق و گرگرفتگی میشوید. می توانید در ابتدا ۲ تا ۳ بار در هفته و به مدت ۱۵ الی ۳۰ دقیقه ورزش را آغاز کنید. با این میزان ورزش، از ۴۰ درصد سرعت ضربان قلب خود استفاده خواهید کرد. پس از یک ماه می توانید این میزان را به ۴ بار و مدت ۱۵ الی ۳۰ دقیقه در هفته افزایش دهید. با این میزان ورزش از ۹۰ درصد سرعت ضربان قلب خود استفاده خواهید کرد. چنانچه قصد دارید از طریق انجام حرکات ورزشی وزن خود را کاهش دهید، تعداد آن را به ۵ بار در هفته و مدت آن را به ۴۵ دقیقه افزایش دهید.

تنفس عمیق:

روش های آرام سازی عضلات توام با تنفس عمیق نیز موجب کاهش علائم یائسگی می شود. اساس این تکنیک ها به این شرح است؛ در وضعیت راحتی بنشینید، چشمان خود را ببندید و تمام ماهیچه های خود را شل کنید. در این حالت شروع به تنفس عمیق کنید و هوا را بسیار آرام از ریه های خود خارج سازید. سعی کنید در طول روز ۱۰ الی ۲۰ دقیقه این عمل را تکرار کنید.

رژیم غذایی:

  • تغذیه مناسب موجب جذب عناصر مختلف غذاها و به دنبال آن افزایش سطح هورمون های بدن میشود. از آنجایی که با افزایش سن، میزان سوخت و ساز بدن نیز کاهش می یابد، در میانسالی میزان کالری مصرفی روزانه باید بین ۲۰۰ تا ۴۰۰ کالری کمتر از گذشته باشد. 
  • یکی از ناراحتی های شایع دوران یائسگی زنان، احساس خستگی مفرط است که می تواند ناشی از کاهش قند خون، کم خونی یا کم کاری غده تیروئید باشد. برای کاستن از میزان خستگی ناشی از پایین بودن قند خون توصیه می شود؛
  • غذا به مقدار کم و وعده های زیاد (هر ۴ الی ۵ ساعت) میل شود.
  • هرگز پرخوری نکنید.
  • تغذیه ای سالم (کم چرب، کم شیرینی و ویتامینه) و همراه با مواد معدنی لازم مثل منیزیم، پتاسیم و کروم داشته باشید. همچنین برای کاهش عوارض ناشی از کم خونی در زنان یائسه، باید بر مصرف منابع غذایی حاوی آهن افزود. بهتر است این مواد همراه با غذاهایی که حاوی ویتامین C هستند (مثل گوجه فرنگی، آب پرتقال و کیوی)، مصرف شوند، زیرا آهن بیشتری را جذب بدن می کنند. منظور از کم خونی، کاهش مقدار هموگلوبین خون است. این کاهش موجب نرسیدن اکسیژن کافی به سلول های بدن و به دنبال آن کاهش کارایی ماهیچه ها و اندام ها می شود. از عوارض مستقیم کم خونی، سرگیجه، عصبانیت، سردرد، ضعف حافظه، خواب آلودگی و شدت ضربان قلب را می توان نام برد. کم خونی، ناشی از خونریزی یا کمبود مواد غذایی به ویژه آهن است.
  • یکی از عوامل دیگری که می تواند موجب بروز خستگی در زنان یائسه شود، کم کاری غده تیروئید است.از جمله گیاهانی که موجب کاهش علائم خستگی می شود، می توان از بیدمشک، سنبل الطیب، زعفران، بهارنارنج، گل گاوزبان و بادرنجبویه نام برد.
  • استفاده از برخی گیاهان و مواد طبیعی در کاهش علائم یائسگی موثرند و موجب افزایش ترشح هورمون های استروژن و پروژسترون می شوند. این گیاهان هیچ گونه عوارض جانبی ندارند و در عین آنکه حاوی هورمون های انسانی نیستند ولی موجب تحریک و ترشح این هورمون ها در زنان می شوند. از جمله این گیاهان می توان از رازک ،بومادران ، بهارنارنج، بادرنجبویه و بیدمشک (ضدخستگی)، گل ساعتی، سنبل الطیب و گل گاوزبان ، پنج انگشت و فلفل بری که به صورت قطره های روزانه ویتاگنوس موجود است، نام برد.
  • گروهی از پژوهشگران به نقش رژیم های غذایی و تاثیر آن بر خلق و خو و رفتارهای انسانی تاکید دارند. از جمله معتقدند کمبود ویتامین C موجب خستگی و هیجان پذیری، کمبود ویتامین B6 موجب افسردگی، بی خوابی و اضطراب، کمبود ویتامین B3 موجب عصبانیت، ضعف حافظه، نگرانی و دستپاچگی، کمبود ویتامین B1 (تیامین) موجب عدم تمرکز، خستگی، بی اشتهایی، تحریک پذیری، افسردگی و کاهش حافظه، کمبود ویتامین B12 موجب ضعف تمرکز، ضعف حافظه، کندذهنی و توهمات، کمبود پتاسیم موجب عصبانیت، کمبود کلسیم موجب نگرانی، خستگی و بحران های روحی، کمبود آهن موجب افسردگی، کاهش تمرکز و تحریک پذیری، کمبود اسیدفولیک موجب کم خونی، ضعف، خونسردی غیرطبیعی و تحریک پذیری می شود.
  • یکی از ویتامین هایی که به طور خاص در کاهش علائم یائسگی و از جمله گرگرفتگی موثر است، ویتامین E است. تحقیقات نشان می دهند که ویتامین E یک تنظیم کننده هورمونی است که موجب افزایش ترشح هورمون های تخمدان ها می شود و سطح استروژن خون را ثابت نگه می دارد. همچنین ویتامینE موجب کاهش سرگیجه، تپش قلب، تنگی نفس، عصبانیت، خستگی و کم خوابی در زنان یائسه می شود.

تسکین درد یائسگی

بیشترزنان در یائسگی علائم عاطفی را تجربه کرده‌اند.

درمان یائسگی: 

داروهایی برای تخفیف و درمان علائم یائسگی وجود دارد. تصمیم در مورد نوع داروی مورد استفاده در مورد هر خانم امری پیچیده است و خانم ها در این مورد باید با ماما یا پزشک خود مشورت نمایند. درمان بستگی به این دارد که شما چه علائمی دارید و این علائم تا چه حد برای شما آزار دهنده است.
استروژن هم به عنوان قرص و هم به طور موضعی بر روی پوست می تواند گرگرفتگی، اختلالات خواب، تغییرات خلقی و خشکی واژن را از بین ببرد. استروژن زمانی می تواند به تنهایی نسخه شود که فرد رحم نداشته باشد. ترکیب استروژن و پروژسترون نیز وقتی به کار می رود که فرد رحم خود را از دست نداده باشد. پروژسترون ها می توانند اثرات استروژن را متعادل کنند و مانع از تغییراتی می شوند که می تواند منجر به ایجاد سرطان رحم شود.
یک خانم باید درباره ی مزایا و ریسک های هورمون درمانی با پزشک خود مشورت نماید.
مکمل های ویتامین دی و کلسیم: همه ی زنان یائسه ی مبتلا به پوکی استخوان یا استئوپورز و افرادی که در خطر ابتلا به این بیماری قرار دارند، باید مکمل های ویتامین دی و کلسیم مصرف می کنند. دوز توصیه شده ١٠٠٠ میلی گرم کلسیم کربنات (همراه با شیر) یا کلسیم سیترات در روز است . بهتر است این مقدار در دو نوبت 500 میلی گرمی دو بار در روز مصرف شود. هم چنین خانم ها باید روزانه٨٠٠ واحد بین المللی ویتامین دی مصرف کنند.
استفاده از محصولات سویا در رژیم غذایی مانند توفو بسیار بحث برانگیز است. این گیاه ممکن است که بتواند در بهبود برخی از علائم یائسگی در زنان مفید باشد زیرا فیتواستروژن های (استروژن های گیاهی) موجود درآن ممکن است گرگرفتگی را تخفیف دهد اما از طرفی دیگر خطر ابتلا به سرطان سینه را نیز افزایش می دهد.

یائسگی زودرس چیست؟

اغلب زنان در سنین٥١-٤٧ سالگی و با توجه به شرایط محیطی و فردی، یائسه می‌شوند. اما اگر یائسگی در زمانی زودتر از موعد طبیعی رخ دهد (قبل از 40 سالگی)، یائسگی طبیعی محسوب نمی‌شود. در این حالت تخمدان‌ها قادر به ساخت هورمون نیستند و به تحریکات غده هیپوفیز که تنظیم‌کننده تخمدان‌هاست، پاسخی نمی‌دهند. یائسگی زودرس معمولا در یک درصد زنان اتفاق می‌افتد.

یائسگی زودرس

وقتی یائسگی قبل از ۴۰ سالگی اتفاق می‌افتد، به آن یائسگی زودرس می‌گویند.

نوشته :
به اشتراک گذاری مطلب :