هفته بیست و هشتم بارداری برای خیلی از مادرها یک نقطه عطف است؛ چون معمولاً از اینجا به بعد، سنگینی شکم بیشتر حس میشود، خواب به هم میریزد و نگرانیها درباره حرکات جنین یا وزنگیری او جدیتر میشود. در همین زمان، شما عملاً وارد فاز پایانی بارداری میشوید و برنامهریزی برای مراقبتهای سهماهه سوم پررنگتر میشود. اگر دنبال پاسخ روشن برای این هستید که هفته ۲۸ بارداری یعنی چند ماهگی، وزن جنین در هفته بیست و هشتم چقدر باید باشد، یا حرکات جنین در هفته ۲۸ طبیعی چقدر است، این مقاله دقیقاً برای همین ساخته شده است.
از طرفی، در این هفته ممکن است علائمی مثل تورم پاها، درد کمر یا انقباضات تمرینی را تجربه کنید که اگر درست مدیریت شوند، میتوانند به جای استرس، به شما حس کنترل و آرامش بدهند. هدف ما این است که به زبان ساده اما دقیق، هم وضعیت جنین را توضیح بدهیم، هم تغییرات بدن شما را، و هم چند راهکار عملی برای تغذیه، فعالیت، خوابیدن و پیگیری علائم ارائه کنیم تا با خیال راحتتر این هفته را بگذرانید
هفته بیست و هشتم بارداری برای خیلی از مادرها یک نقطه عطف است؛ چون معمولاً از اینجا به بعد، سنگینی شکم بیشتر حس میشود، خواب به هم میریزد و نگرانیها درباره حرکات جنین یا وزنگیری او جدیتر میشود. در همین زمان، شما عملاً وارد فاز پایانی بارداری میشوید و برنامهریزی برای مراقبتهای سهماهه سوم پررنگتر میشود. اگر دنبال پاسخ روشن برای این هستید که هفته ۲۸ بارداری یعنی چند ماهگی، وزن جنین در هفته بیست و هشتم چقدر باید باشد، یا حرکات جنین در هفته ۲۸ طبیعی چقدر است، این مقاله دقیقاً برای همین ساخته شده است.
از طرفی، در این هفته ممکن است علائمی مثل تورم پاها، درد کمر یا انقباضات تمرینی را تجربه کنید که اگر درست مدیریت شوند، میتوانند به جای استرس، به شما حس کنترل و آرامش بدهند. هدف ما این است که به زبان ساده اما دقیق، هم وضعیت جنین را توضیح بدهیم، هم تغییرات بدن شما را، و هم چند راهکار عملی برای تغذیه، فعالیت، خوابیدن و پیگیری علائم ارائه کنیم تا با خیال راحتتر این هفته را بگذرانید
علائم وحالات مادردرهفته 28 بارداری
در هفته ۲۸، بدن شما همزمان چند کار بزرگ انجام میدهد: حجم خون افزایش پیدا کرده، رحم بزرگتر شده، مرکز ثقل بدن تغییر کرده و هورمونها هم روی عضلات و رباطها اثر میگذارند تا بدن برای زایمان آماده شود. ترکیب این عوامل باعث میشود علائم جدید ظاهر شوند یا علائم قبلی پررنگتر شوند. نکته کلیدی این است که بیشتر این تغییرات معمول هستند، اما باید مرز بین معمول و هشدار را بلد باشید تا بیدلیل نترسید و در عین حال چیزی را نادیده نگیرید.
در همین هفته ممکن است حس کنید تنگی نفس خفیف بیشتر شده یا سوزش معده سراغتان آمده است؛ چون رحم بالا میآید و فضای معده و دیافراگم کمتر میشود. همچنین ممکن است پوست شکم یا سینهها کشیدهتر و خارشدارتر شود، یا تعداد دفعات ادرار بیشتر شود. این علائم معمولاً با تغییر سبک زندگی قابل کنترلاند، اما اگر ناگهان شدید شوند یا با علائم دیگری همراه باشند، بهتر است پیگیری شوند
تورم پا و دستها در هفته ۲۸
تورم در پاها و گاهی دستها در این هفته شایع است، چون بدن در بارداری مایعات بیشتری نگه میدارد و از طرف دیگر، رحم بزرگ شده میتواند بازگشت خون از پاها به سمت قلب را کندتر کند. معمولاً تورمی که عصرها بدتر میشود و با بالا گذاشتن پا یا استراحت بهتر میشود، نگرانکننده نیست. با این حال، اگر تورم ناگهانی و شدید باشد، یا همراه سردرد شدید، تاری دید، درد بالای شکم یا افزایش سریع وزن اتفاق بیفتد، دیگر موضوع تورم معمول نیست و نیاز به بررسی فوری دارد.
برای کاهش تورم، کارهای ساده اما مؤثر وجود دارد: نوشیدن آب کافی (برخلاف تصور، کمآبی میتواند احتباس مایع را بیشتر کند)، کم کردن غذاهای خیلی شور، استفاده از کفش راحت، و پرهیز از ایستادن طولانی. اگر در طول روز امکانش را دارید، هر یکی دو ساعت چند دقیقه پاها را بالاتر از سطح قلب بگذارید و چند حرکت ملایم مچ پا انجام بدهید. این کارها گردش خون را بهتر میکند و معمولاً احساس سنگینی پا را کم میکند.
درد کمر و انقباضات براکستون هیکس
درد کمر در هفته ۲۸ بارداری یکی از شکایتهای رایج است؛ چون وزن شکم جلو میآید، قوس کمر بیشتر میشود و عضلات پشتی برای حفظ تعادل، فشار بیشتری تحمل میکنند. علاوه بر این، هورمونهایی که رباطها را شلتر میکنند تا لگن برای زایمان آماده شود، میتوانند باعث ناپایداری خفیف مفاصل شوند و درد را تشدید کنند. راهکارهای عملی معمولاً ترکیبی است از اصلاح وضعیت بدن، تقویت ملایم عضلات مرکزی، و کم کردن فشارهای روزمره مثل بلند کردن اجسام یا ایستادن طولانی.
انقباضات براکستون هیکس هم ممکن است در این هفته واضحتر شوند. این انقباضات معمولاً نامنظماند، شدتشان زیاد نمیشود و با استراحت، تغییر وضعیت بدن یا نوشیدن آب بهتر میشوند. چیزی که باید حواستان باشد این است که اگر انقباضها منظم شدند، فاصلهشان کم شد، دردشان رو به افزایش رفت یا همراه خونریزی، خروج مایع یا کاهش حرکت جنین بود، دیگر تمرینی حساب نمیشود و باید سریع با پزشک تماس بگیرید.
نوسانات خلقی و خستگی در سهماهه سوم
سهماهه سوم میتواند از نظر روانی کمی سنگین باشد؛ چون هم بدن خستهتر میشود، هم خواب معمولاً قطعهقطعه میشود و هم فکر کردن به زایمان و مسئولیتهای بعدی ذهن را درگیر میکند. نوسانات خلقی در این هفته لزوماً نشانه ضعف شما نیست؛ ترکیبی از تغییرات هورمونی، کمبود خواب و فشارهای روزمره میتواند باعث شود زودتر کلافه شوید یا اشکتان دربیاید. اگر این احساسات را به رسمیت بشناسید و برایشان برنامه داشته باشید، خیلی کمتر شما را زمینگیر میکنند.
در عمل، چند اقدام ساده کمککننده است: یک برنامه خواب واقعبینانه داشته باشید (مثلاً چرت کوتاه روزانه اگر شب خوابتان کم است)، وعدههای غذایی را منظم کنید تا قند خون افت نکند، و از اطرافیان کمک بگیرید تا بار کارهای خانه روی شما نیفتد. اگر اضطراب یا غمگینی به حدی رسید که چند روز پشت سر هم عملکردتان را مختل کرد، بهتر است موضوع را با پزشک یا مشاور در میان بگذارید؛ سلامت روان در بارداری به اندازه سلامت جسم مهم است
اندازه جنین درهفته 28 بارداری
جنین اندازه کاهو است. وزن جنین در هفته 28 بارداری حدود 1 کیلو و 100 تا 1 کیلو و 400 است و قدی حدود 38 سانتیمتر باید داشته باشد.
رشد مغز و ریهها در هفته بیست و هشتم
یکی از جذابترین بخشهای هفته ۲۸ این است که مغز با سرعت بیشتری در حال تکامل است و شیارها و چینخوردگیها بیشتر میشوند؛ همین موضوع پایه بسیاری از مهارتهای بعدی مثل تنظیم خواب، واکنش به صدا و هماهنگی حرکات را میسازد. از سمت دیگر، ریهها هم وارد مرحلهای میشوند که آمادهسازی برای تنفس جدیتر میشود؛ جنین با حرکات تنفسی تمرینی، مایع آمنیوتیک را به داخل و خارج حرکت میدهد و این تمرینها به رشد عضلات و ساختارهای تنفسی کمک میکند.
در این دوره، بدن جنین بیشتر روی ذخیره انرژی و آماده شدن برای تولد سرمایهگذاری میکند. به همین دلیل است که مراقبتهای مادر مثل تغذیه مناسب، خواب کافی و مدیریت استرس اهمیت دوچندان پیدا میکند. اگر شما بهتر نفس بکشید، بهتر بخوابید و بهتر غذا بخورید، شانس اینکه جریان خون و اکسیژنرسانی مطلوبتر باشد هم بالاتر میرود، و این موضوع به طور غیرمستقیم به رشد بهتر مغز و ریههای جنین کمک میکند.
چگونه از عوارض هفته ۲۸ بارداری جلوگیری کنیم؟
پیشگیری در هفته ۲۸ یعنی تمرکز روی کارهای کوچک اما پایدار؛ نه اینکه ناگهان رژیم سخت بگیرید یا ورزش سنگین شروع کنید. اگر هدف شما این است که وزنگیری جنین مناسب باشد، درد کمر کمتر شود، تورم کنترل شود و خواب بهتر شود، باید چند محور را همزمان مدیریت کنید: تغذیه باکیفیت، حرکت ایمن، خواب درست و پیگیری آزمایشها. نکته مهم این است که هر کدام از این محورها روی دیگری اثر میگذارد؛ مثلاً خواب بد میتواند اشتها را به هم بریزد، و تغذیه نامناسب میتواند خستگی و تنگی نفس را بیشتر کند.
قبل از اینکه وارد پیشنهادهای دقیقتر شویم، یک اصل را شفاف کنیم: بهترین برنامه، برنامهای است که شما واقعاً بتوانید هر روز انجامش بدهید. پس به جای ایدهآلگرایی، با تغییرات کوچک شروع کنید و همانها را تبدیل به عادت کنید. این رویکرد هم استرس را کم میکند و هم معمولاً نتیجه بهتری میدهد، چون بدن در بارداری به ثبات پاسخ بهتری میدهد و با تغییرات ناگهانی زود به هم میریزد.
جنین در هفته 28 بارداری
جنین در حال رشد است و چربی زیادی زیر پوستش جمع شده و صورت چروکیده اش صاف تر می شود. ریه های جنین رشد کرده و از این هفته به بعد نوزاد نارس با مراقبت های پزشکی می تواند زنده بماند. چشم جنین هنوز در حال رشد است ولی در صورت زایمان زودرس می تواند ببیند. بهتر است علائم زایمان زودرس را به طور کامل بشناسید.
پوزیشن جنین در هفته 28 بارداری
جنین در هفته 28 بارداری در حالت حرکت است ولی بیشتر وقت ها سر به پایین است و رو به ران چپ هست و صورتش سمت لگن است و پاهایش به سمت دیافراگم است که باعث ایجاد سوزش سردل می شود.
ممکن است جنین در وضعیت بریچ قرار گرفته باشد اما وضعیت بیشتر آن ها تا هفته 38 بارداری به ورتکس تغییر پیدا می کند پس نگرانش نباشید. وضعیت بریچ یعنی وقتی که سر جنین به سمت بالا و پاهایش به سمت پایین باشد. اگر مدت طولانی به این صورت بماند دکتر ممکن است فشاری را وارد کند تا جنین تغییر پوزیشن بدهد، که ریسک های آن جز خطرات هفته 28 بارداری به حساب می آید مثل تخریب جفت، فشرده شدن بند ناف که نیاز به سزارین اورژانسی دارد. پیشنهاد می کنم مطلب سزارین اورژانسی در چه مواردی انجام می شود را بخوانید. در این هفته سونوگرافی انجام نمی شود مگر این که پزشک دلیلی برای انجام آن داشته باشد.
رابطه جنسی در هفته 28 بارداری
ممکن است در رابطه جنسی هفته بیست و هشت بارداری احساس ناراحتی کنید چون جنین در حال لگد زدن است. اما نترسید اگر پزشک رابطه جنسی را برای شما منع نکرده خطری جنین را تهدید نمی کند چون جنین در کیسه آمنیوتیک قرار دارد و مخاطی کیسه را از واژن جدا می کند. پس جنین در رابطه جنسی احساس فشار و ناراحتی نمی کند.
نکته های مهم در هفته 28 بارداری
- اطلاعاتی درباره پره اکلامپسی جمع کنید. ( فشار خون بالا در بارداری یا همان مسمومیت بارداری)
- اگر سندروم پای بی قرار دارید حتما آزمایش خون برای کمبود آهن بدهید.
- پایان سه ماهه دوم شروع هفته های آخر بارداری است پس خسته خواهی بود. فعالیت ها را کم کنید و بیشتر استراحت کنید.
- سر تخت خواب را 15 سانتی متر بالا برده و تا یک الی دو ساعت بعد از خوردن غذا خم نشوید و دراز نکشید.
ورزشهای ایمن و خوابیدن صحیح
حرکت در هفته ۲۸ بارداری معمولاً به شرط ایمنی و استمرار به نفع شماست؛ چون گردش خون را بهتر میکند، درد کمر را کاهش میدهد، خواب را بهتر میکند و حتی میتواند خلق را پایدارتر کند. اما باید واقعبین باشید: هدف رکورد زدن نیست، هدف این است که بدن شما نرمتر و قویتر بماند و فشارها کمتر شود. اگر تا قبل از بارداری ورزش میکردید، معمولاً میتوانید نسخه ملایمتر را ادامه دهید؛ اگر ورزش نمیکردید، شروع باید آرام و مرحلهای باشد.
در کنار حرکت، خوابیدن صحیح هم مهم است. در این دوره بسیاری از مادرها با سوزش معده، گرفتگی پا یا تنگی نفس خفیف بیدار میشوند. اصلاح چند جزئیات ساده مثل استفاده از بالش بین زانوها، بالا آوردن کمی سر و شانهها یا خوابیدن به پهلو میتواند تفاوت واقعی ایجاد کند. هدف این است که فشار روی کمر و لگن کم شود و گردش خون بهتر بماند تا هم شما راحتتر باشید و هم بدن با کیفیت بهتری ریکاوری کند.
- پیادهروی آرام و منظم یکی از امنترین گزینههاست، چون هم کمفشار است و هم به تنظیم قند خون و کاهش ورم کمک میکند. اگر نفستان تنگ میشود، سرعت را کم کنید و به جای زمان طولانی، دفعات را بیشتر کنید؛ مثلاً روزی دو بار ۱۵ دقیقه بهتر از یک بار ۳۰ دقیقهای است که به شما فشار بیاورد و بعد چند روز کلاً رها کنید و حس کنید شکست خوردهاید.
- تمرینهای کششی و تقویت ملایم برای کمر و لگن میتواند درد کمر را کم کند، به شرطی که حرکات ناگهانی و کششهای افراطی انجام نشود. کارهایی مثل کشش ملایم عضلات پشت ران، تمرین گربهـگاوی روی دست و زانو، و تمرینهای تنفسی برای ریلکس کردن عضلات شکم معمولاً برای بسیاری از مادرها قابل تحمل است، اما اگر با درد تیز، سرگیجه یا خونریزی همراه شد باید قطع شود.
- شنا یا ورزش در آب اگر دسترسی دارید گزینه عالی است، چون وزن شکم در آب کمتر حس میشود و فشار روی مفاصل کم میشود. خیلی از مادرها در آب احساس سبک شدن و کاهش درد کمر را تجربه میکنند، اما باید حواستان به لغزندگی محیط و دمای آب باشد و از حرکات تند یا پریدن جلوگیری کنید تا خطر زمین خوردن یا انقباض تحریکشده پایین بماند.
- برای خواب، خوابیدن به پهلو معمولاً بهترین حالت عملی است، چون در بسیاری از مادرها احساس نفسکشیدن بهتر و فشار کمتر روی کمر ایجاد میکند. اگر شبها ناخودآگاه به پشت برمیگردید، خودتان را سرزنش نکنید؛ با گذاشتن یک بالش پشت کمر یا کنار شکم، احتمال برگشت به پشت کمتر میشود و بدن خودبهخود بیشتر زمان را روی پهلو نگه میدارد.
آزمایشات و سونوگرافی ضروری
در حوالی این هفته، برخی مراقبتهای روتین اهمیت بیشتری پیدا میکند، چون سهماهه سوم زمان مناسبی است که هم وضعیت رشد جنین بررسی شود و هم چند ریسک شایع مثل مشکلات قند خون یا کمخونی پایش شود. شما لازم نیست خودتان همه چیز را حفظ باشید؛ کافی است با پزشکتان یک چکلیست ساده داشته باشید و بدانید هر آزمایش برای چه است، تا اگر نتیجهای غیرطبیعی بود، سریع و درست اقدام کنید. این نگاه فعال باعث میشود حس نکنید فقط منتظر هستید، بلکه در روند مراقبت شریک هستید.
قبل از لیست کردن موارد، این را در نظر بگیرید که برنامه آزمایشها بسته به شرایط شما متفاوت است؛ مثلاً اگر سابقه خانوادگی دیابت دارید یا در بارداری قبلی مشکل قند داشتهاید، ممکن است پایش دقیقتری لازم باشد. یا اگر فشار خونتان بالا میرود، پیگیریها بیشتر میشود. بنابراین، به جای مقایسه با دیگران، برنامه را با وضعیت خودتان تنظیم کنید و هر نتیجه را در چارچوب کلی سلامت خودتان بخوانید.
- غربالگری قند خون در بازه سهماهه دوم تا ابتدای سهماهه سوم برای بسیاری از مادرها انجام میشود و هدفش این است که اگر قند خون در بارداری بالا میرود، زود تشخیص داده شود. تشخیص زودتر معمولاً یعنی کنترل سادهتر با تغذیه و فعالیت، و کاهش ریسکهایی مثل رشد بیش از حد جنین یا سختتر شدن زایمان؛ پس اگر پزشک پیشنهاد کرده، انجام دادن آن معمولاً به نفع شماست.
- بررسی کمخونی و ذخایر آهن هم در این دوره رایج است، چون حجم خون افزایش پیدا کرده و نیاز بدن بالا رفته است. اگر کمخونی تشخیص داده شود، معمولاً با اصلاح تغذیه و مکمل مناسب قابل کنترل است، اما نادیده گرفتن آن میتواند خستگی شما را شدیدتر کند و تحمل زایمان را سختتر کند؛ بنابراین نتیجه آزمایش را جدی بگیرید و مصرف مکمل را خودسرانه کم و زیاد نکنید.
- سونوگرافی یا معاینههای دورهای برای بررسی رشد جنین، مقدار مایع آمنیوتیک و وضعیت جفت ممکن است در برنامه شما باشد. این بررسیها کمک میکند اگر روند رشد کند یا بیش از حد سریع شود، زودتر علت پیدا شود. حتی اگر همه چیز طبیعی باشد، همین اطمینان گرفتن میتواند اضطراب شما را کم کند و به شما کمک کند تصمیمهای بهتری برای تغذیه و فعالیت بگیرید.
- پیگیری فشار خون و علائم هشدار هم بخشی از مراقبتهای مهم است، چون بعضی مشکلات میتوانند بدون علامت واضح شروع شوند. اگر در خانه امکان اندازهگیری دارید، ثبت چند عدد در هفته میتواند مفید باشد، اما مهمتر از عدد، توجه به علائمی مثل سردرد شدید، تاری دید، درد بالای شکم یا تورم ناگهانی است که نباید به حساب بارداری طبیعی گذاشته شود.
در هفته 28 بارداری چی بخورم؟
تغذیه مناسب در هفته ۲۸ بارداری یعنی کیفیت بالا با حجم منطقی، نه پرخوری یا حذف افراطی. بدن شما الان به پروتئین کافی برای رشد بافتهای جنین، آهن برای ساخت گلبولهای قرمز، کلسیم برای استخوانها و فیبر برای جلوگیری از یبوست نیاز دارد. اگر وعدهها را خیلی بزرگ کنید، ممکن است سوزش معده بدتر شود؛ پس معمولاً بهتر است تعداد وعدهها بیشتر و حجم هر وعده کمتر باشد. همچنین نوشیدن آب در طول روز، به جای یکباره نوشیدن زیاد، هم به تورم کمک میکند و هم به یبوست.
برای اینکه تصویر واضحتری داشته باشید، این چند اصل ساده را در نظر بگیرید و بعد بر اساس ذائقه خودتان ترکیب کنید. ابتدا یک الگوی بشقاب بسازید: نصف بشقاب سبزیجات پخته یا خام، یکچهارم پروتئین مثل مرغ، ماهی، تخممرغ یا حبوبات، و یکچهارم کربوهیدرات پیچیده مثل نان سبوسدار یا برنج قهوهای. کنار آن یک منبع چربی مفید مثل مغزها یا روغن زیتون و یک لبنیات کمچرب هم میتواند قرار بگیرد.
- پروتئین را در هر وعده جدی بگیرید، چون هم به رشد جنین کمک میکند و هم شما را دیرتر گرسنه میکند و از ریزهخواریهای شیرین جلوگیری میکند. اگر گوشت کمتر میخورید، میتوانید از ترکیب حبوبات با غلات و همچنین تخممرغ و لبنیات کمک بگیرید، اما بهتر است مقدار را با توجه به شرایط بدنی و توصیه پزشک تنظیم کنید و به نشانههای سیری و نفخ هم توجه داشته باشید.
- آهن و مواد خونساز را با غذا تقویت کنید، چون کمخونی در این دوره شایع است و میتواند خستگی و تنگی نفس را بیشتر کند. انتخابهایی مثل گوشت کمچرب، عدس، اسفناج و تخممرغ مفید هستند، اما نکته عملی این است که همراهشان میوه یا سبزیجات حاوی ویتامین سی بخورید و همزمان چای پررنگ نخورید تا جذب بهتر شود و نتیجه آزمایشها هم پایدارتر بماند.
- کلسیم و ویتامینهای مرتبط را فراموش نکنید، چون استخوانسازی جنین در این دوره فعالتر میشود و اگر دریافت شما کم باشد، بدن از ذخایر خودش استفاده میکند. لبنیات کمچرب، ماست و پنیر میتوانند کمک کنند، اما اگر لبنیات را خوب تحمل نمیکنید، باید گزینههای جایگزین را با پزشک هماهنگ کنید تا هم دریافت کافی باشد و هم دچار نفخ و سوزش معده نشوید.
- قندهای ساده و نوشیدنیهای شیرین را کنترل کنید، چون افزایش ناگهانی قند خون هم انرژی شما را ناپایدار میکند و هم ممکن است نتایج پایش قند خون را بدتر کند. اگر هوس شیرینی دارید، بهتر است مقدار کم بعد از غذا و همراه با یک منبع پروتئین یا چربی مفید باشد تا قند خون تند بالا نرود و بعد ناگهانی افت نکند و شما دوباره سراغ شیرینی نروید.
